Over creativiteit

EROS EN THANATOS VERSTRENGELD

“Het liefst van al zou ik in het lichaam van een kunstschilder zitten op het moment dat hij de eerste streep zet op het maagdelijk witte doek voor zich, zodat ik kan voelen welke onzichtbare drang hem aanzet tot actie.”

Bovenstaande tekst is een verzuchting van de achttienjarige Eva, een personage uit mijn roman ‘Kladblok met Verbannen Woorden’. Wanneer Eva haar gedachten neer wil schrijven “lijken ze weer weg te glijden tussen de gleuven van haar hersenen waar ze een smeuïge massa uitgelopen woorden worden” (Vleugels Hilde, blz. 98). Iets gelijkaardigs ervaar ik sinds ik mezelf de opdracht heb gegeven te definiëren wat creativiteit is. Is creativiteit de onzichtbare drang waardoor er uit het NIETS iets nieuws geboren wordt? Zoals er nu -terwijl ik letters intik- op het lege scherm van mijn iPad woorden en zinnen verschijnen? Of zoals de afgevallen boombladeren die ik beschilderde en afgelopen jaar tentoonstelde? Het onbeschreven blad wordt beschreven.

DSC00729

Maar er was natuurlijk al IETS, voor ik deze tekst begon te typen. Er was een vaag idee in mijn hoofd aan het ronddartelen. Ik wist er een staartje van vast te pakken voordat het in een van de gleuven van mijn hersenen kon verdwijnen. Geest en handen werkten samen waardoor het witte scherm niet langer blanco bleef. Het beschilderen van boombladeren kwam ook niet volledig uit het NIETS. Een periode van stilstand en chaos ging eraan vooraf. Een willen vasthouden en moeten lossen.Bij het schilderen zelf gebeurde het omgekeerde: er was beweging, energie en integratie. Ik had het gevoel iets van mezelf aan te boren, iets dat er altijd al was, iets ‘helemaal mezelf’ dat ik tot mijn verwondering ontdekte. Iets Totaals dus en dat is haast het tegenovergestelde van Niets. Of toch Niets maar dan in de betekenis van Iets onbekend en onzichtbaar wat gekend en zichtbaar wordt en een vorm vindt.

Terwijl ik vallende figuurtjes op boomblaadjes schilderde ontstond er meer en meer verbinding met Levensenergie. Kunstenaar en kunstwerk werden één. Eros en Thanatos verstrengelden zich. De omstandigheden waren gunstig: scheppingskracht vraagt een minimum aan tijd, ruimte, inspiratie en motivatie. Zelfs noodzaak. De noodzaak om een nieuwe verbinding te vinden, met bijvoorbeeld leven en dood. De noodzaak om te helen, een hernieuwd geheel te maken. Creativiteit is integratie voortkomend uit desintegratie. Vernietiging en transformatie gaan samen.

IMG_0023
Vormgeven in interactie. Kunstenaar Theodoor Dirkx bewerkte de ideale houten context voor mijn Vallende Engel geschilderd op een boomblad. 

Vermoedelijk is creativiteit nooit helemaal in woorden te vatten. En dat is wat de scheppende/behoudende/vernietigende geest doet: vorm geven aan het onmogelijke.  Een kunstuiting brengt ter sprake  wat onzegbaar en ondenkbaar is. Het toont ons wat ontsnapt aan het beperkte brein.

De scheppende act is de volmaakt onvolmaakte poging om vorm te vinden voor dat wat niet in vorm te vatten valt. Voilà. Een definitie. En wat mij betreft een goed slot voor dit schrijfwerk. Maar een nieuwe gedachte staat uitdagend en niet aflatend met het staartje te kwispelen. Ik grijp het vast: creativiteit is SPELEN. Spelen met woorden, spelen met materiaal. Creativiteit is scherven, vodden, botten verzamelen. Er is een verlangen, je kijkt rond en vindt wat er allemaal op te rapen valt. En je gaat je vondsten combineren. Je voegt nog iets toe en haalt nog iets weg. Je speelt met de mogelijkheden en de beperking. En uiteindelijk ontstaat er iets. En als het goed genoeg is, verruimt het je hart en je kijk op de dingen. Al spelend herschept de creatie de maker.

Hilde Vleugels, november 2018

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.“Dit kunstwerk zat al in het stuk steen verscholen. Ik bevrijdde

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s